Obozowisko z epoki kamienia i dawne cmentarzyska. Różan przyjął ewidencję zabytków

67 stanowisk archeologicznych i 30 pozycji w wykazie zabytków nieruchomych - tyle obejmuje przyjęta właśnie Gminna Ewidencja Zabytków Gminy Różan. Obok kościoła, fortów i zabytkowych domów znalazły się w niej ślady życia ludzi sprzed tysięcy lat: obozowisko, osady i cmentarzyska.

REKLAMA

W Kaszewcu historia sięga mezolitu, czyli środkowej epoki kamienia. Z tego okresu pochodzi obozowisko związane z kulturą janisławicką. To samo stanowisko obejmuje również osadę datowaną na neolit lub epokę brązu oraz cmentarzysko z epoki brązu. W jednym miejscu odnotowano więc ślady różnych etapów zasiedlania tych terenów.

Archeologiczna przeszłość Kaszewca jest jeszcze bogatsza. Na terenie miejscowości znajdują się także ślady osadnictwa kultury trzcinieckiej oraz osady związane z kulturami łużycką i przeworską. Ich chronologia obejmuje epokę brązu i epokę żelaza.

Równie daleko w przeszłość prowadzą ślady z Chełst. Znajduje się tam osada neolityczna związana z kulturą ceramiki grzebykowo-dołkowej, a także cmentarzysko kultury łużyckiej z epoki brązu. Z kolei w Prycanowie odnotowano pozostałości osady kultury przeworskiej z okresu wpływów rzymskich.

Średniowieczne dzieje okolicy przybliżają stanowiska w Miłonach i miejscowości Zawady-Ponikiew. W Miłonach są to między innymi osady datowane na XI-XII oraz XII-XIII wiek. W Zawadach-Ponikwi część śladów pochodzi z XII stulecia, inne mają szersze datowanie, obejmujące XI-XIII wiek. Z niektórymi z tych miejsc wiążą się ponadto pozostałości późniejszego osadnictwa.

Historię samego Różana można odczytywać z jego przestrzeni i zabudowy. Ewidencja obejmuje układ urbanistyczny miasta datowany na XIV wiek oraz kościół pw. św. Anny wraz z wyposażeniem wnętrza i otoczeniem w promieniu 50 metrów.

Ważną część tego dziedzictwa stanowią fortyfikacje. W ewidencji znalazły się Forty nr 1 i 2, a ich poszczególne elementy, między innymi koszary szyjowe, schrony i kaponiery, otrzymały osobne pozycje. Zestawienie obejmuje całe zespoły zabytkowe, ich poszczególne elementy oraz historyczne obszary. Należy do nich miejsce po ziemnym Forcie nr 4, między ulicami Ostrowską a Królowej Bony.

Dawną zabudowę mieszkalną reprezentują ceglany dom przy ul. Kilińskiego 6 z 1904 roku oraz drewniany dom przy ul. 3 Maja 19, pochodzący z początku XX wieku. Wykaz uzupełnia murowany budynek przy ul. Królowej Bony 1b z pierwszej połowy XX wieku. W czerwcu tego roku został on wraz z terenem działki wpisany do rejestru zabytków.

O dawnych mieszkańcach przypominają również miejsca pochówku. Przy ul. Cmentarnej znajdują się cmentarz parafialny, kaplica grobowa rodziny Kossakowskich z około 1880 roku oraz nagrobek rodziny Gromadzkich z aniołem, datowany na 1896 rok. Ewidencja obejmuje oba cmentarze żydowskie, cmentarz prawosławny oraz mogiłę polskich żołnierzy z 1939 roku w Kaszewcu.

Do ewidencji w ramach aktualizacji włączono kaplicę pw. św. Trójcy w miejscowości Zawady-Ponikiew. Świątynia pochodzi z początku XIX wieku.

Na zdjęciu: Kościół św. Anny w Różanie. Fot. MOs810 / Wikimedia Commons, licencja CC BY 4.0.

Wyświetleń: 0

komentarze: 0

16:03, 16.10.2026r.