Aktualności

Krzyże Wolności i Solidarności dla żyjących i zmarłych. Wśród uhonorowanych mieszkańcy naszego powiatu

13 września 2026 r. w Dzierzgowie odbyły się obchody 45. rocznicy powstania Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Rolników Indywidualnych „Solidarność”. Podczas uroczystości wręczone zostały Krzyże Wolności i Solidarności. Część odznaczeń została nadana pośmiertnie i odebrana przez rodziny uhonorowanych, także z naszego powiatu.

Krzyżem Wolności i Solidarności zostali odznaczeni:

Franciszek Jerzy Bańkowski
Sebastian Mikulak

Pośmiertnie odznaczeni zostali:

Hanna Maria Grotkowska
Mieczysław Wacław Grotkowski
Lech Leonard Kobyliński
Włodzimierz Dominik Kołakowski
Czesław Mikulak
Wiktor Marian Perzanowski
Andrzej Roman
Stanisław Jan Sobotka

Dr hab. Karol Polejowski - zastępca prezesa IPN przypomniał, że narodziny Solidarności były dla Polaków symbolem nadziei na zmianę i odzyskanie wolności. Podkreślił, że idea Solidarności połączyła ludzi niezależnie od miejsca zamieszkania, wykonywanego zawodu, pochodzenia społecznego czy poglądów:

45 lat temu nadzieja zagościła na polskiej wsi - tam, gdzie z uporem od dziesiątek lat trwał opór przeciwko komunistycznemu zniewoleniu.

Zastępca prezesa IPN wskazał również na ciągłość tradycji niepodległościowej, przywołując historię odznaczonych podczas uroczystości ojca i syna. Ojciec, związany z Narodowym Zjednoczeniem Wojskowym i prześladowany przez komunistów, po latach włączył się w tworzenie Solidarności Rolniczej, a jego działalność kontynuował syn.

O odznaczeniu

Krzyż Wolności i Solidarności został ustanowiony przez Sejm 5 sierpnia 2010 r. Po raz pierwszy przyznano go w czerwcu 2011 r. przy okazji obchodów 35. rocznicy protestów społecznych w Radomiu. Krzyż nadawany jest przez Prezydenta RP, na wniosek Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, działaczom opozycji wobec dyktatury komunistycznej, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowanie praw człowieka w PRL. Źródłem uchwalenia Krzyża Wolności i Solidarności jest Krzyż Niepodległości z II RP.

Oto biogramy odznaczonych osób związanych z naszym powiatem:

Sebastian Mikulak

ur. w 1963 r. w Krasnosielcu

W latach 1980-1989 był działaczem NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność” na terenie gminy Krasnosielc. W ramach prowadzonej działalności zajmował się kolportażem wydawnictw podziemnych, a także organizował pomoc dla osób represjonowanych. W dniach 31 sierpnia - 1 września 1985 r. uczestniczył w pielgrzymce rolników na Jasną Górę, podczas której niósł wieniec z szarfą NSZZ RI „Solidarność”. W okresie od 1987 r. do 1989 r. był członkiem Wojewódzkiej Rady Rolników „Solidarność” województwa ostrołęckiego. Brał czynny udział w uroczystościach związanych z 7. rocznicą podpisania porozumień rzeszowsko-ustrzyckich, połączonych z nielegalnymi spotkaniami opozycji rolniczej w kraju w dniach 20-21 lutego 1988 r. Ponadto uczestniczył w pochodzie zorganizowanym z tej okazji, podczas którego został zatrzymany przez funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej. Aktywnie działał w ramach Duszpasterstwa Rolników, uczestnicząc w spotkaniach organizowanych w Domu Rekolekcyjnym w Szelkowie. W lutym 1989 r. był jednym z inicjatorów powołania nieformalnej Gminnej Rady Rolników „Solidarność” w Krasnosielcu. Brał również czynny udział w próbach zorganizowania spotkań rolników na terenie gminy Krasnosielc, rozwieszając zawiadomienia w miejscach publicznych. W 1989 r. był delegatem na Krajowy Zjazd NSZZ RI „Solidarność” w Warszawie. Uczestniczył także w akcjach bojkotu wyborów organizowanych przez władze PRL oraz prowadził działalność propagandową na rzecz kandydatów Komitetu Obywatelskiego „Solidarność” w wyborach parlamentarnych

Lech Leonard Kobyliński

ur. w 1954 r. w Makowie Mazowieckim

W latach 1981-1989 prowadził działalność w strukturach Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Rolników Indywidualnych „Solidarność” na terenie województwa ostrołęckiego. Organizował struktury Związku na terenie gmin Czerwonka, Sypniewo i Szelków, uczestniczył w organizowaniu zebrań założycielskich oraz pełnił funkcję wiceprzewodniczącego Zarządu Gminnego NSZZ RI „Solidarność” w Czerwonce. Był również delegatem na Zjazd Wojewódzki Związku. W ramach działalności związkowej aktywnie krytykował politykę władz administracyjnych i partyjnych szczebla wojewódzkiego oraz centralnego, sprzeciwiał się uzależnieniu PRL od państw bloku wschodniego oraz popierał działania protestacyjne środowisk rolniczych. Był jednym z organizatorów protestu rolników we wrześniu 1981 r., polegającego na odmowie uiszczenia III raty podatku rolnego, a także wywierał presję na sołtysów przyjmujących należności podatkowe. W związku z prowadzoną działalnością w dniu 13 grudnia 1981 r. został internowany na wniosek KWMO w Ostrołęce i osadzony w Ośrodku Odosobnienia w Iławie, gdzie przebywał do 12 lutego 1982 r. Po zwolnieniu z internowania kontynuował działalność opozycyjną, uczestnicząc w spotkaniach byłych działaczy NSZZ RI „Solidarność”, organizowanych m.in. w jego domu rodzinnym oraz pod pretekstem spotkań Duszpasterstwa Rolników w Szelkowie. Zajmował się również kolportażem ulotek i utrzymywał kontakty z działaczami opozycyjnymi z rejonu makowskiego. Z uwagi na prowadzoną działalność pozostawał pod kontrolą operacyjną Służby Bezpieczeństwa do 1988 r.

Czesław Mikulak

ur. w 1924 r. w Wólce Rakowskiej

Od kwietnia 1948 r. do 15 marca 1950 r. był członkiem nielegalnej organizacji Narodowe Zjednoczenie Wojskowe, pseudonim „Burza”, za co wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie z 31 maja 1950 r. został skazany na karę 15 lat więzienia. Osadzony był w więzieniu w Pułtusku i w Nowogardzie, skąd został zwolniony warunkowo 8 kwietnia 1955 r. W latach 1980-1989 prowadził działalność w NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność” na terenie gminy Krasnosielc. Pełnił funkcję zastępcy przewodniczącego Zarządu Gminnego NSZZ RI „Solidarność” w Krasnosielcu. Zajmował się organizowaniem spotkań działaczy, pomocą dla osób represjonowanych a także kolportażem wydawnictw podziemnych. W ramach Duszpasterstwa Rolników uczestniczył w spotkaniach działaczy w Domu Rekolekcyjnym w Szelkowie. W dniach 31 sierpnia - 1 września 1985 r. brał udział w pielgrzymce rolników na Jasną Górę w Częstochowie, podczas której niósł wieniec z szarfą NSZZ RI „Solidarność”. W okresie od 1987 r. do 1989 r. był członkiem Wojewódzkiej Rady Rolników „Solidarność” województwa ostrołęckiego. W 1988 r. podczas obchodów rocznicy podpisania porozumień rzeszowsko-ustrzyckich brał udział w manifestacji rolników. W lutym 1989 r. był jednym z inicjatorów powołania nieformalnej organizacji pn. Gminna Rada Rolników „Solidarność” w Krasnosielcu. Był także delegatem na Zjazd Krajowy Związku.

Wiktor Marian Perzanowski

ur. w 1932 r. w Perzanowie

W latach 1981-1989 prowadził działalność w strukturach NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność” na terenie województwa ostrołęckiego. Był jednym z najaktywniejszych organizatorów NSZZ RI „Solidarność”, głównie w gminie Czerwonka. W marcu 1981 r. został wybrany przewodniczącym Zarządu Gminnego NSZZ RI „Solidarność”. Funkcję tę pełnił do wprowadzenia stanu wojennego. Ponadto wszedł w skład Prezydium Zarządu Wojewódzkiego NSZZ RI „Solidarność”, a także był delegatem na Zjazd Wojewódzki i Krajowy Związku. W ramach prowadzonej działalności opozycyjnej uczestniczył w zebraniach założycielskich na szczeblu wiejskim i gminnym, podczas których krytykował politykę władz administracyjnych i partyjnych z województwa i kraju. W dniu 14 września 1981 r. był głównym organizatorem akcji protestacyjnej rolników nawołującej do niepłacenia III raty podatku rolnego. W związku z prowadzoną działalnością w dniu 13 grudnia 1981 r. został internowany i osadzony w Ośrodku Odosobnienia w Iławie. Decyzją Komendanta Wojewódzkiego MO z 11 lutego 1982 r. został zwolniony z internowania. Po opuszczeniu ośrodka odosobnienia kontynuował działalność niepodległościową. Organizował w swoim domu spotkania z miejscowymi działaczami Związku, a także utrzymywał kontakty ze środowiskiem byłych aktywistów NSZZ RI „Solidarność” m.in. z Ludwikiem i Lechem Kobylińskimi. Ponadto uczestniczył w zbiórkach żywności i pomocy finansowej dla strajkujących górników w Jastrzębiu Zdroju. Brał także udział w comiesięcznych spotkaniach w Domu Rekolekcyjnym w Szelkowie w ramach Duszpasterstwa Rolników. We wrześniu 1988 r. wszedł w skład Wojewódzkiej Rady Rolników „Solidarność”. Z powodu prowadzonej działalności był kontrolowany operacyjnie przez Służbę Bezpieczeństwa do 1989 r. W ramach dodatkowych represji dwukrotnie zastrzegano mu możliwość wyjazdów zagranicznych.

(źródło i fot: IPN)

komentarze: 0

19:10, 14.09.2026r.