Duże zmiany w ewidencji zabytków gminy Różan. 18 kart do włączenia, 22 do wyłączenia

Gmina Różan przygotowuje aktualizację ewidencji zabytków. Zmiany obejmują obiekty w samym Różanie oraz w innych miejscowościach na terenie gminy. Do ewidencji przewidziano włączenie 18 kart zabytków nieruchomych. Wyłączonych ma zostać 16 takich kart oraz sześć kart stanowisk archeologicznych. Dla wielu obiektów już ujętych w ewidencji mają zostać sporządzone nowe karty adresowe.

Największą grupę wśród kart przewidzianych do włączenia stanowią obiekty związane z fortami w Różanie. W przypadku Fortu nr 1 przy ul. Szkolnej 7 wyszczególniono osiem elementów. Są to koszary szyjowe, tradytor, poterna, bunkier obrony zapola, schron pogotowia bojowego, kaponiera rewersowa oraz dwa schrony bojowe. Dla Fortu nr 2 przy ul. Przemysłowej 8 wskazano pięć obiektów, czyli koszary szyjowe, tradytor, bunkier obrony zapola, schron pogotowia bojowego i kaponierę rewersową.

Wśród pozostałych kart przewidzianych do włączenia znalazły się cmentarz przykościelny w otoczeniu kościoła przy ul. Panny Marii, murowany budynek wraz z terenem działki nr 844 przy ul. Królowej Bony 1b oraz cmentarz prawosławny przy ul. Królowej Bony, w pobliżu nr 15b. Poza Różanem wskazano mogiłę żołnierzy polskich z 1939 roku w Kaszewcu oraz kaplicę pw. św. Trójcy w miejscowości Zawady-Ponikiew.

Osobna lista obejmuje 16 kart zabytków nieruchomych przeznaczonych do wyłączenia. W Różanie dotyczą one domów przy ul. Hallera 1, Kilińskiego 9, Placu Obrońców Różana 7 oraz Sienkiewicza 9, 26 i 30, a także krzyża przydrożnego na działce nr 699.

Poza miastem wskazano drewniany dom nr 9 w Kaszewcu, krzyż przydrożny z 1892 roku w Mroczkach-Rębiszewie oraz krzyż z 1905 roku w Prycanowie. W Szygach wymieniono dwa krzyże przydrożne - granitowy z 1937 roku oraz żeliwny na granitowym cokole z 1894 roku. W Załuziu są to dwa krzyże z początku XX wieku oraz dwa drewniane domy, jeden z końca XIX wieku i drugi z 1917 roku.

W obwieszczeniu burmistrza Piotra Świderskiego ani w wykazie obejmującym te 16 kart nie podano przyczyn planowanego wyłączenia ich z gminnej ewidencji zabytków.

Uzasadnienie pojawia się natomiast przy sześciu kartach stanowisk archeologicznych przewidzianych do wyłączenia. Przy każdej wskazano brak lokalizacji. Dotyczy to stanowisk w Chełstach, Dyszobabie, Prycanowie i Różanie oraz dwóch w Kaszewcu. W Różanie jest to karta znaleziska luźnego z epoki kamienia.

Część zmian będzie polegała na przygotowaniu nowych kart dla zabytków, które już znajdują się w ewidencji. W Różanie dotyczy to kościoła pw. św. Anny wraz z wyposażeniem wnętrza i najbliższym otoczeniem w promieniu 50 metrów, kaplicy grobowej rodziny Kossakowskich, cmentarza parafialnego, nagrobka rodziny Gromadzkich, starego cmentarza żydowskiego oraz trzech domów. Dwa drewniane znajdują się przy ul. 3-go Maja 19 i Warszawskiej 10, a dom ceglany przy ul. Sienkiewicza 43, 45.

Nowe karty mają zostać sporządzone również dla historycznych zespołów budowlanych i układu urbanistycznego. W tej części wykazu znalazł się układ urbanistyczny Różana, datowany na XIV wiek, Fort nr 1 przy ul. Szkolnej 7, Fort nr 2 przy ul. Przemysłowej 8 oraz Fort nr 4, określony jako miejsce po ziemnym forcie pomiędzy ul. Ostrowską a ul. Królowej Bony.

W przypadku Fortów nr 1 i 2 planowane są więc dwa rodzaje zmian. Ich dotychczasowe karty mają zostać zastąpione nowymi, a równocześnie do ewidencji mają zostać włączone oddzielne karty poszczególnych obiektów znajdujących się na terenie obu fortów. Fort nr 4 pojawia się wyłącznie w części dotyczącej aktualizacji istniejącej karty.

Najobszerniejsza część aktualizacji dotyczy stanowisk archeologicznych. Nowe karty mają zostać przygotowane dla 67 pozycji zlokalizowanych między innymi w Chełstach, Kaszewcu, Miłonach, Prycanowie, Różanie i Szygach, a także w miejscowościach Załęże Wielkie, Załęże-Eliasze, Załęże-Gartki, Załęże-Rzęzaki, Załęże-Sędzięta, Załęże-Wypychy, Zawady-Ponikiew i Załuzie. W wykazie znajdują się osady, ślady osadnictwa, cmentarzyska oraz obozowisko. Ich chronologia obejmuje między innymi epokę kamienia, mezolit, neolit, epokę brązu i żelaza, okres wpływów rzymskich, średniowiecze oraz nowożytność.

Oddzielnie przewidziano sporządzenie nowych kart dla trzech zabytków nieruchomych o nieuregulowanym stanie prawnym. Są to nowy cmentarz żydowski przy ul. Poniatowskiego 66 i ceglany dom przy ul. Kilińskiego 6 w Różanie oraz drewniany dom nr 21 w Załuziu.

Wyświetleń: 865

komentarze: -

13:45, 18.08.2026r.