Cmentarz parafialny w Różanie - co najmniej trzy warstwy historii Różana w jednym miejscu (zdjęcia)

Mieszcząca się przy ul. Cmentarnej w Różanie nekropolia, poza funkcją współczesnego cmentarza jest też zabytkiem i ważnym miejscem pamięci historycznej Różana.

Cmentarz jest wpisany do rejestru zabytków. Narodowy Instytut Dziedzictwa podaje, że różański cmentarz rzymskokatolicki pochodzi z XIX wieku. Ma numer rejestru A-533, a decyzję o wpisie wydano 30 stycznia 1986 roku.

Jednym z najcenniejszych obiektów na cmentarzu jest kaplica grobowa rodziny Kossakowskich z około 1880 roku. Sama kaplica również jest wpisana do rejestru zabytków, pod numerem A-480, decyzją z 12 grudnia 1981 roku. Charakterystycznym zabytkiem jest również nagrobek rodziny Gromadzkich z figurą anioła, datowany na 1896 rok. 

Przy wejściu znajduje się mogiła 13 mieszkańców Różana zamordowanych przez bolszewików w 1920 roku. NID ujmuje tę mogiłę w Ewidencji Grobów i Cmentarzy Wojennych. Według opracowania dotyczącego miejsc pamięci mieszkańcy zostali zamordowani 23 sierpnia 1920 roku w Mieczach koło Grajewa, następnie ich szczątki ekshumowano i przewieziono do Różana. Pomnik na mogile ustawiono w 1929 roku. Co ciekawe, wśród zatrzymanych przez bolszewików był również Piotr Zygmunt, 29-letni burmistrz Różana. Został zamordowany wcześniej, 9 sierpnia 1920 roku w Szwelicach, a po odzyskaniu miasta jego ciało przewieziono do Różana i pochowano w grobie rodzinnym.

Na cmentarzu znajdują się również mogiły polskich żołnierzy poległych podczas obrony Różana we wrześniu 1939 roku. Pięć mogił jest niedaleko głównej bramy, w pobliżu pomnika ofiar z 1920 roku. Spoczywają w nich żołnierze Wojska Polskiego polegli podczas walk o Różan, które trwały od 4 do 6 września 1939 roku.

W głębi cmentarza, przy wschodnim murze, znajduje się ponadto kolejna mogiła zbiorowa żołnierzy. W grudniu 2018 roku złożono tam szczątki nieznanego żołnierza ekshumowanego z mogiły w Kaszewcu.

Na cmentarzu pochowany jest również ppor. obserwator Jan Cybulski z 51 Eskadry Rozpoznawczej, poległy 6 września 1939 roku. 

Zobacz zdjęcia:
Cmentarz parafialny w Różanie

Więcej zdjęć: Cmentarz parafialny w Różanie

Wyświetleń: 495

komentarze: -

23:38, 15.08.2026r.