Strategia rozwoju gminy Różan do 2035 roku przyjęta. Burmistrz: to podstawa do sięgania po fundusze

Rada Miejska w Różanie przyjęła Strategię Rozwoju Gminy Różan na lata 2026-2035. To plan, który ma prowadzić gminę przez najbliższą dekadę - od układu przestrzennego, przez inwestycje, aż po sposób korzystania z pieniędzy zewnętrznych. Burmistrz Piotr Świderski przypomniał radnym, że strategia jest elementem większej układanki, w której kluczową rolę odgrywa nowy plan ogólny.

- Strategia na te lata określone w zakresie ram czasowych jest elementem też pewnej procedury związanej z ostatecznym uchwaleniem w przyszłym roku planu ogólnego, jeżeli chodzi o kwestie zagospodarowania przestrzennego dla gminy Różan - mówił burmistrz Piotr Świderski.

Dokument spięty z planem ogólnym i funduszami zewnętrznymi

Z punktu widzenia mieszkańca najważniejsze jest to, że strategia będzie teraz punktem odniesienia dla dwóch kluczowych spraw: planowania przestrzennego i pozyskiwania środków zewnętrznych.

Po pierwsze - bez strategii nie da się sensownie uchwalić planu ogólnego gminy, który ma zastąpić dotychczasowe studium. To właśnie w planie ogólnym zostaną narysowane na mapie m.in. strefy zabudowy mieszkaniowej, tereny inwestycyjne, obszary zieleni czy miejsca wymagające szczególnej ochrony. Strategia wyznacza ogólny kierunek, a plan ogólny będzie jego przełożeniem na konkretne zapisy i rysunki.

Po drugie - dokument ma bardzo praktyczne znaczenie przy staraniu się o wszelkie dotacje.

- Ten dokument stanowi również podstawę do opracowania i wdrażania projektów współfinansowanych ze środków zewnętrznych. Przy wielu naborach i aplikacjach o środki zewnętrzne, które będą się pojawiać jeszcze przez jakiś czas, dopóki Rzeczpospolita Polska nie stanie się płatnikiem netto, czyli nie będzie dawała więcej do budżetu Unii, niż brała z budżetu Unii, a niechybnie to nastąpi w związku z tym rozwojem gospodarczym, który nas dotyka i tym, że jesteśmy coraz bogatsi. No ale dopóki to nie nastąpi, możemy korzystać z tych funduszy. No i strategia jest jednym z elementów procedury aplikacyjnej, bo z niej muszą wynikać przedsięwzięcia, co do których finansowanie chcemy uzyskać - tłumaczył Świderski.

To rzadko wprost wybrzmiewa na sesjach: burmistrz jasno zaznaczył, że dopóki Polska korzysta z unijnych pieniędzy, warto mieć dokument, który porządkuje listę zadań i pokazuje, że gmina ma przemyślany plan, a nie przypadkowy zestaw inwestycji.

Gmina w liczbach: mniej mieszkańców, dużo lasów i ważne skrzyżowanie dróg

W strategii i towarzyszącej jej diagnozie sporo miejsca poświęcono twardym danym. Gmina Różan to jednostka miejsko-wiejska w powiecie makowskim o powierzchni 8 435,68 ha. Graniczy z gminami Młynarze, Rzewnie, Czerwonka i Goworowo. Przez jej teren przebiega skrzyżowanie dróg krajowych nr 60, 61 i 53 - to ważna ciekawostka, bo w skali Mazowsza niewiele gmin ma takie położenie transportowe.

Gmina jest przecięta Narwią, ale zdecydowana większość jej obszaru leży na prawym brzegu rzeki. Sieć osadniczą tworzy miasto Różan i osiemnaście sołectw, m.in. Chełsty, Dzbądz, Dyszobaba, Kaszewiec, Załuż, kilka sołectw z członem "Załęże" oraz Zawady-Ponikiew.

Ciekawie wyglądają dane demograficzne. W 2020 roku gmina liczyła 4 350 mieszkańców, a w 2024 - 4 230. W ciągu pięciu lat ubyło więc 120 osób, czyli około 2,8% populacji. W 2024 roku dzieci i młodzież do 17. roku życia stanowiły niespełna 19% mieszkańców, osoby w wieku produkcyjnym - około 58%, a osoby w wieku poprodukcyjnym - ponad 23%. W liczbach bezwzględnych oznacza to 798 osób w wieku przedprodukcyjnym, 2 446 osób w wieku produkcyjnym i 986 seniorów.

Na spadek liczby ludności wpływają dwa czynniki: ujemny przyrost naturalny i ujemne saldo migracji. Liczba urodzeń zmniejszyła się z 50 w 2020 roku do 29 w 2024, natomiast liczba zgonów oscylowała wokół 49-68 rocznie. W każdym z analizowanych lat więcej osób umierało, niż się rodziło. Do tego dochodzi migracja: w 2020 roku saldo migracji wynosiło -23, w 2024 było już -57. To oznacza, że więcej osób się wyprowadza, niż wprowadza na teren gminy.

Z drugiej strony Różan ma silny atut przyrodniczy. Lasy i grunty leśne zajmują ponad 2,5 tys. ha, a lesistość gminy wzrosła w ostatnich latach z 29,2% do 29,5%. To prawie jedna trzecia powierzchni - dużo jak na gminę położoną przy ruchliwych trasach krajowych. Ten potencjał jest w strategii wyraźnie wiązany z rozwojem turystyki, rekreacji i ochrony środowiska.

Gospodarka oparta na mikrofirmach i wpływy z PIT

W części gospodarczej dokumenty pokazują, z czego żyje gmina i jak wygląda lokalny rynek pracy. Według danych na 2024 rok na terenie gminy Różan zarejestrowane były 443 podmioty gospodarcze. Aż 417 z nich, czyli ponad 94%, funkcjonowało w sektorze prywatnym. W porównaniu z 2020 rokiem liczba firm wzrosła o 30.

Zdecydowaną większość stanowią mikroprzedsiębiorstwa - w 2023 roku 426 z 443 podmiotów zatrudniało poniżej 10 osób. Tylko 15 firm zaliczono do małych (10-49 pracowników), a 2 do średnich (50-249 pracowników). W strukturze branżowej dominuje handel hurtowy i detaliczny oraz naprawa pojazdów - w tej sekcji PKD działa 119 podmiotów.

Warto zwrócić uwagę na wpływy z podatków dochodowych, z których gmina ma swój udział (PIT i CIT). W latach 2020-2023 dochody z CIT wahały się od około 95,6 tys. zł do 277,6 tys. zł rocznie. Z kolei wpływy z PIT wyniosły około 3,0 mln zł w 2020 roku, 3,85 mln zł w 2021, skoczyły do ponad 6,17 mln zł w 2022 i wyniosły około 3,29 mln zł w 2023 roku. Widać więc jednorazowy bardzo wysoki poziom wpływów z PIT w 2022 roku, przy ogólnie wysokim znaczeniu tego podatku dla dochodów gminy.

Na rynku pracy widać wyraźne zmniejszenie liczby zarejestrowanych bezrobotnych. W 2020 roku było ich 291, w 2023 - 257. Jeszcze ciekawsze są liczby w podziale na wiek. W grupie do 25. roku życia liczba bezrobotnych spadła o 44,19%, w grupie do 30. roku życia - o 22,97%, a w grupie powyżej 50 lat - aż o 66,13%. Liczba długotrwale bezrobotnych zmniejszyła się o 23 osoby, czyli o nieco ponad 11%.

Te dane pokazują, że z jednej strony gmina się wyludnia, z drugiej - wśród osób, które zostają, rośnie aktywność zawodowa i maleje poziom zarejestrowanego bezrobocia.

Co mieszkańcy uznali za najważniejsze - wyniki ankiety

Strategia nie jest napisana wyłącznie zza biurka. W dokumencie przywołano wyniki badania ankietowego, które trwało od 3 do 31 marca 2025 roku. Ankietę można było wypełnić przez internet lub w urzędzie. Wzięło w niej udział 114 osób.

Większość respondentów stanowiły kobiety (63,2%), mężczyźni stanowili 36,8%. Ponad 78% badanych to mieszkańcy gminy; reszta to m.in. osoby pracujące na terenie gminy, właściciele działek, przedsiębiorcy czy przedstawiciele organizacji non-profit.

Na pytanie, jakie działania najbardziej wpłyną na rozwój gminy w wymiarze społecznym, najczęściej wskazywano: aktywizację i integrację lokalnej społeczności (57,9% odpowiedzi), rozwój oferty kulturalnej (53,5%) oraz rozwój oferty edukacyjnej (44,7%). Mniej, ale wciąż wyraźnie, pojawiał się postulat zwiększenia dostępu do usług dla osób starszych i osób z niepełnosprawnościami (29,8%) oraz lepszego dostępu do przedszkoli (27,2%).

W wymiarze gospodarczym ankietowani wskazywali m.in. na potrzebę tworzenia miejsc pracy i rozwoju działalności gospodarczej (36,8%), współpracę gminy z przedsiębiorcami (29,8%) oraz powołanie punktu obsługi przedsiębiorców z poradami prawnymi i księgowymi (27,2%).

W wymiarze przestrzennym szczególnie mocno wybrzmiał temat bezpieczeństwa. Aż 72,8% respondentów uznało, że priorytetem jest poprawa bezpieczeństwa na drogach, dla pieszych i rowerzystów - poprzez infrastrukturę okołodrogową i ciągi pieszo-jezdne. Ponad połowa (51,8%) chciałaby większej liczby atrakcyjnych miejsc spędzania wolnego czasu - placów zabaw, boisk, świetlic. 48,2% wskazało na tworzenie nowych terenów zielonych, 46,5% na rozbudowę dróg, a około jedna trzecia badanych - na wykorzystanie alternatywnych źródeł energii.

W ostatnim pytaniu 20,2% respondentów zadeklarowało, że jest zainteresowanych rozwojem własnej działalności gospodarczej lub non-profit w perspektywie do 2035 roku, 13,2% odpowiedziało "nie", a 66,7% wybrało odpowiedź "nie dotyczy". Dla gminy to sygnał, że jest grupa osób, która chciałaby się związać z Różanem poprzez prowadzenie własnej aktywności, jeżeli warunki będą sprzyjające.

Kierunki rozwoju: usługi dla mieszkańców, inwestycje i przestrzeń

Na podstawie diagnozy i konsultacji strategia porządkuje trzy główne kierunki rozwoju, choć w dokumencie nazywane są one "wymiarami" i "celami strategicznymi".

W wymiarze społecznym celem jest wysoki poziom jakości życia mieszkańców - poprzez integrację i dobrą dostępność usług edukacyjnych, kulturalnych i opiekuńczych. Dokument odwołuje się tu m.in. do rozbudowy i modernizacji infrastruktury społecznej (szkoła, planowane nowe przedszkole, żłobek, oferta domu kultury, wsparcie dla seniorów i osób z niepełnosprawnością) oraz bezpieczeństwa (OSP, monitoring, edukacja w zakresie reagowania kryzysowego).

W wymiarze gospodarczym strategia stawia na stworzenie atrakcyjnych warunków dla przedsiębiorczości i inwestycji. Chodzi zarówno o uzbrojenie i uporządkowanie strefy inwestycyjnej, jak i lepsze wykorzystanie położenia przy głównych drogach oraz nad Narwią. W dokumencie sporo miejsca poświęcono też potencjałowi rolnictwa, lokalnego przetwórstwa, turystyki i współpracy z organizacjami pozarządowymi.

W wymiarze przestrzennym i klimatycznym strategia skupia się na planowaniu przestrzennym, infrastrukturze technicznej i adaptacji do zmian klimatu. W praktyce oznacza to m.in. uporządkowanie przeznaczenia terenów poprzez plan ogólny i miejscowe plany, rozwój sieci wodno-kanalizacyjnej, działania związane z retencją wody, zadrzewieniami i ochroną przyrody oraz wykorzystanie odnawialnych źródeł energii przy inwestycjach gminnych.

Ciekawostką jest to, że w części poświęconej "obszarom strategicznej interwencji" gmina Różan nie wyznacza na razie własnych terenów, na których koncentrowałaby szczególne działania i inwestycje. Jako potencjalny kierunek na przyszłość wskazuje się jedynie możliwość wyznaczenia obszaru rewitalizacji, jeśli analiza wskaże miejsca o kumulacji problemów społecznych i przestrzennych.

Konsultacje i opinia województwa

Burmistrz przypomniał, że dokument był konsultowany z mieszkańcami i instytucjami, a gmina musiała zadbać też o jego zgodność z dokumentami wojewódzkimi.

- Obejmuje ona wnioski z diagnozy, jaka została przeprowadzona, cele strategiczne, ustala pewne modele struktury funkcjonalnej gminy, zawiera rekomendacje i ustalenia w zakresie kształtowania przestrzennej polityki w gminie w kontekście właśnie planu ogólnego i późniejszych miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Ten dokument musi być spójny z innymi dokumentami strategicznymi tworzonymi przez województwo mazowieckie. Został pozytywnie zaopiniowany przez zarząd województwa mazowieckiego i dzisiejsza uchwała jest jakby finałem tych prac nad strategią rozwoju gminy Różan. Każdy mógł wnieść do niej uwagi, każdy się z nią zapoznać, bo była prezentowana i w internecie i podczas konsultacji. Wnioskuję o jej przyjęcie - podsumował burmistrz.

Radni poparli wniosek burmistrza - za przyjęciem strategii głosowali wszyscy obecni na sesji. Teraz kolejne lata pokażą, w jakim stopniu zapisy z dokumentu zostaną przełożone na konkretne decyzje inwestycyjne i przestrzenne, widoczne dla mieszkańców Różana na co dzień.

Fot. Urząd Gminy Różan

Wyświetleń: 1438

komentarze: -

16:10, 03.12.2025r.